Jak Grenlandia i Antarktyda tracą lód. Pokazuje to największy zbiór danych satelitarnych

29 września 2026, 11:46

W latach 1979–2023 Grenlandia i Antarktyda straciły łącznie około 11,3 biliona ton lodu. To wystarczyło, by podnieść poziom morza o 31,4 milimetra. Takie wnioski płyną z badań międzynarodowego zespołu naukowego, na czele którego stała Inès N. Otosaka z Northumbria University. Naukowcy wykorzystali największy w historii zbiór danych satelitarnych, łącząc informacje z 42 oszacowań opartych na danych z 27 misji. Dla Grenlandii analiza sięga 1972 roku, a dla Antarktydy – roku 1979.



Średniowieczny system centralnego ogrzewania. Wyjątkowe znalezisko w Bazylei

25 września 2026, 14:21

Podczas przebudowy obiektów położonych przy ulicy Petersgraben w Bazylei, w bezpośrednim sąsiedztwie tutejszego uniwersytetu, na dziedzińcu dawnej szkoły zawodowej trafiono na mury i posadzki średniowiecznego klasztoru Gnadental. A pod jedną z posadzek znaleziono wyjątkowo dobrze zachowany system ogrzewania, który w przeszłości prawdopodobnie ogrzewał refektarz. To unikatowe znalezisko w Szwajcarii, a ze względu na stan zachowania, jedno z najważniejszych w Europie.


Najmłodsza znana planeta: przeczy modelom i wyznacza kres możliwości obserwacyjnych

24 września 2026, 10:06

Nasze modele formowania się planet z trudem radziły sobie z wyjaśnieniem istnienia dotychczasowych pretendentów do najmłodszej planety – dwiema planetami krążącymi wokół gwiazdy PDS 70 i dwiema obiegającymi gwiazdę WISPIT 2 – a wszystkie one mają ponad 5 milionów lat. Odkrycie planety Elias 2-24 b pokazuje, że nawet najlepsze modele wciąż pomijają jakieś ważne procesy, mówi profesor Lucas Cieza z Instituto de Estudios Astrofísicos w Chile. Uczony jest współautorem pracy, w której opisano planetę liczącą sobie mniej niż milion lat.


Pierwszy przypadek kleptopasożytnictwa wśród waleni. Bubbles zapisał się w historii nauki

22 września 2026, 10:56

Ściga rybę, ale nie po to, by ją zjeść. Czeka, aż ta zwróci połknięty pokarm, po czym zjada jej posiłek, a ryba może spokojnie odpłynąć. Kleptopasożytnictwo, czyli kradzież pokarmu, jest w przyrodzie szeroko rozpowszechnione. Złodziej korzysta z wysiłku zwierzęcia, które znalazło lub zdobyło pokarm, odbiera mu go i sam zjada. Jednak u ssaków morskich dotychczas go nie udokumentowano. Aż do teraz. W historii nauki zapisał się właśnie Bubbles, żyjący na Wielkiej Rafie Koralowej delfin butlonosy, którego zachowanie zaobserwowano u wybrzeży wyspy Lady Elliot.


W Japonii żyje już ponad 100 tysięcy stulatków

21 września 2026, 12:06

Jeszcze w 1963 roku w Japonii odnotowano zaledwie 153 osoby mające co najmniej 100 lat. Dziś jest ich ponad 107 000. Japońskie Ministerstwo Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej poinformowało, że po raz pierwszy w historii liczba stulatków żyjących w Kraju Kwitnącej Wiśni przekroczyła 100 tysięcy. Są wśród nich osoby, które nadal uprawiają ziemię, uczą tańca i podejmują wiele innych aktywności.


Mamy pierwszy materialny dowód na karne obcinanie nosa w dawnych Chinach?

11 września 2026, 07:26

Jedną z kar stosowanych w dawnych Chinach – i nie tylko tam – było obcięcie nosa. Jest ona wspominana już we wczesnej chińskiej starożytności i wymieniania wielokrotnie w różnych tekstach, jednak dotychczas nie dysponowaliśmy materialnymi dowodami na jej istnienie. Kobieta, której szczątki odkryto na cmentarzysku w środkowych Chinach przeżyła rozległe okaleczenie. Uszkodzone kości zdążyły się zagoić, zatem uraz nie był bezpośrednią przyczyną jej śmierci.


Historia wirusa ospy owczej ukryta w kartach średniowiecznych manuskryptów

4 września 2026, 09:58

Średniowieczne księgi mogą przechowywać nie tylko teksty. W ich kartach przetrwały również ślady chorób zwierząt, z których skór wykonano pergamin. Dzięki takim właśnie zabytkom oraz materiałowi archeologicznemu międzynarodowy zespół naukowy odtworzył historię wirusa ospy owczej sięgającą epoki brązu. Uzyskane przez badaczy genomy są najstarszymi genomami wirusów z rodziny Poxviridae (pokswirusy). To wirus z tej rodziny powoduje jedyną eradykowaną chorobę człowieka, ospę prawdziwą.


Sensacja pod Żórawiną. Badali cmentarz sprzed 1600 lat, znaleźli kurhan sprzed 5000 lat

3 września 2026, 10:00

Od niemal 100 lat stanowisko archeologiczne w okolicach podwrocławskiej Żórawiny było znane jako cmentarzysko z końca okresu wpływów rzymskich i początków wędrówek ludów. Odkrywano tam pochówki sprzed około 1600 lat. Jednak podczas tegorocznego sezonu badawczego okazało się, że teren ten wykorzystywano już tysiące lat wcześniej. Sensacyjnego odkrycia dokonano w ostatniej chwili, gdy archeolodzy przygotowywali się do zakończenia prac. Właśnie wtedy na ziemi zauważono kolisty zarys o średnicy około 4 metrów. Okazało się, że to kurhan sprzed tysiącleci z centralną komorą grobową.


Budował taras, znalazł największy w Danii skarb wikingów

2 września 2026, 10:34

W Rebild na północy Danii właściciel jednej z posesji postanowił wybudować sobie taras przy domu. Usuwał trawę, kamienie i żwir, gdy nagle uderzył widłami w coś, co wydało nietypowy dźwięk. Początkowo sądził, że trafił na kawałki żelaza lub ceramiki. Gdy jednak zaczął rozgarniać rękoma ziemię, jego oczom ukazały się ozdoby, monety i sztabki srebra. Mężczyzna znalazł największy w historii Danii srebrny skarb z epoki wikingów.


NASA wystrzeliła swoja najnowszą perłę w koronie – Teleskop Kosmiczny Nancy Grace Roman

31 sierpnia 2026, 10:36

Wczoraj o godzinie 13:26 czasu polskiego NASA wysłała w przestrzeń kosmiczną swoją najnowszą perłę w koronie – Teleskop Kosmiczny Nancy Grace Roman. To nowe wielkie obserwatorium kosmiczne, które będzie badało ciemną energię, ciemną materię i planety pozasłoneczne. Teleskop wystartował na pokładzie rakiety Falcon Heavy firmy SpaceX z historycznego stanowiska 39A Centrum Kosmicznego im. Kennedy'ego na Florydzie. Teraz niezwykłe urządzenie czeka 3-miesięczna podróż i przygotowania do rozpoczęcia pracy.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy